เทคนิคการวิเคราะห์แบบแท่งเทียนญี่ปุ่น JAPANESE CANDLESTICK CHARTING TECHNIQUES

วิธีการวิเคราะห์แบบแท่งเทียนญี่ปุ่น เป็นวิธีการวิเคราะห์ทางเทคนิควิธีหนึ่ง ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากประเทศญี่ปุ่น โดยมีประวัติย้อนหลังยาวนานมากกว่า 200 ปี โดยนาย MUNEHISA HOMMA เป็นผู้คิดค้นจากการศึกษาวิเคราะห์จิตวิทยาของคนในการซื้อขาย และกำหนดราคาข้าว และได้เขียนไว้ในหนังสือ 2 เล่ม คือ SAKATA HENSO และ SOBA SAIN NO DEN และเมื่อประมาณ 10 ปี (พ.ศ. 2525) ที่ผ่านมาประเทศกลุ่มตะวันตกทั้งหลายได้เห็นความมีประสิทธิภาพ จึงได้นำไปใช้วิเคราะห์ตลาดหุ้น ตลาดซื้อขายล่วงหน้า ตลาดออปชั่น และเครื่องมือตัวนี้ได้มีบุคคลนำเข้ามาวิเคราะห์หุ้นในตลาดหุ้นไทย เมื่อ พ.ศ.2530

รูปแบบการวิเคราะห์แบบแท่งเทียนญี่ปุ่น เป็นรูปแบบที่ประกอบขึ้นจากราคาเปิด ราคาปิด ราคาต่ำสุด และราคาสูงสุด และวิธีการวิเคราะห์หรือความหมายที่ได้จะง่ายและชัดเจน รวมทั้งไม่ได้ขัดแย้งกับรูปแบบการวิเคราะห์แบบของตะวันตกที่เราคุ้นเคยกัน แต่กลับเป็นตัวเสริม และบางครั้งก็มีสัญญาณที่ไม่มีในการวิเคราะห์แบบตะวันตก อาทิเช่น กรณีที่ราคาหุ้นลงมาที่เส้นค่าเฉลี่ย ซึ่งถือเป็นแนวรับ เราไม่รู้ว่า ณ แนวรับนี้จะสามารถรับราคาหุ้นอยู่ได้หรือไม่ แต่ถ้าเป็นกรณีแท่งเทียนเราจะพิจารณาว่าเป็นรูปแบบอะไร และถ้าสมมติว่าเป็นรูป Hammer เราก็สามารถบอกได้ว่าแนวรับดังกล่าวจะสามารถรับราคาอยู่ได้ ซึ่งกรณีนี้ถือว่าการวิเคราะห์หุ้นแบบเท่งเทียนเป็นตัวเสริมการวิเคราะห์หุ้นแบบตะวันตก ส่วนกรณีที่ถือว่ามีสัญญาณที่การวิเคราะห์แบบตะวันตกไม่มีก็เช่น เมื่อหุ้นปรับตัวลงมามากซึ่งตามหลักการวิเคราะห์แบบตะวันตก จะบอกว่ามีแนวโน้มวันที่ 1/3, 1/2 และ 2/3 ของการขึ้น ซึ่งถ้าสมมุติว่า ระดับราคาที่ตกลงมาปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 60% ของการขึ้นไปการวิเคราะห์แบบตะวันตก จะบอกว่าราคาอาจจะปรับตัวลดลงต่ำต่อไปอีก แต่สำหรับกรณีการวิเคราะห์แบบแท่งเทียน ถ้าสมมติว่า ณ จุดนั้นเกิด BULLISH ENGULFING PATTERN ก็จะเป็นการบอกเราว่าราคามีแนวโน้มจะดีดตัวกลับขึ้น และจากเหตุผลดังกล่าวนี้เองประกอบกับความรวดเร็วในการแสดงสัญญาณต่าง ๆ ที่ทำให้การวิเคราะห์ แบบแท่งเทียนนี้เป็นที่นิยมในปัจจุบัน และเหมาะสำหรับนักลงทุนโดยทั่วไป แต่จะเป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับนักลงทุนระยะสั้น สำหรับรูปแบบของแท่งเทียนแบบต่าง ๆ นั้น เมื่อก่อตัวแล้ว ความหมายที่จะได้ อาจเกิดจากแท่งเทียนเดียว สองแท่ง หรือหลายแท่ประกอบกัน โดยทั้งนี้สัญญาณที่เกิดก็มีรูปแบบเหมือนกับการวิเคราะห์หุ้นแบบตะวันตก เช่น เส้นค่าเฉลี่ย (MOVING AVERAGES) เส้นแนวโน้ม (TREND LINE) หรือพ้อยท์แอนด์ฟิคเกอร์ (POINT & FIGURE) กล่าวคือ บอกถึงแนวโน้มที่กำลังจะเปลี่ยนทิศทาง (REVERSAL TREND) และบอกถึงแนวโน้มที่ดำเนินมาจะดำเนินต่อไป (CONTINUOUS TREND)

และรูปแบบต่าง ๆ ของแผนภูมิแบบแท่งเทียนนี้ มีอยู่มากกว่า 50 แบบแต่ที่นำเสนอ จะเป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นบ่อย ๆ มีความหมายที่ชัดเจน และเหมาะสมสำหรับการวิเคราะห์หุ้นในตลาดเมืองไทย ส่วนการนำเสนอจะแบ่งเป็น 4 หัวข้อหลัก โดยในหัวข้อแรกจะแสดงถึงรูปแบบเบื้องต้นโดยทั่วไปของแผนภูมิแบบเท่งเทียน และต่อไปเป็นรูปแบบที่บอกถึงการเปลี่ยนทิศทางที่มีความหมายมาก (MAJOR REVERSAL PATTERN) และตามด้วยรูปแบบที่บอกถึงการเปลี่ยนทิศทางใหม่ ที่มีความหมายของ (MINOR REVERSAL PATTERN) ดังต่อไปนี้

รูปแบบพื้นฐานทั่วไปของแท่งเทียน

CANDLESTICK

เป็นรูปแบบคล้ายเทียนไขที่เกิดขึ้นจากราคาเปิด ปิด สูงสุด และต่ำสุด ประกอบด้วยแท่งตรงกลางเรียกว่า แท่งเทียน (REAL BODY) ไส้เทียนทางบนเรียกว่า UPPER SHADOW และไส้เทียนทางล่าง เรียกว่า LOWER SHADOW

BLACK CNDLESTICK

ลักษณะ : ราคาปิดต่ำกว่าราคาเปิดของวัน และมีแท่งเทียน REAL BODY เป็นสีดำ โดย UPPER SHADOW หมายถึงราคาที่สูงขึ้นระหว่างวัน และ LOWER SHADOW หมายถึงราคาที่ลงไปต่ำระหว่างกัน

ความหมาย : บอกแนวโน้มที่ไม่ดี

WHITE CANDLESTICK

ลักษณะ : ราคาปิดสูงกว่าราคาเปิดของวัน และมีแท่งเทียน REAL BODY เป็นสีขาว

ความหมาย : บอกแนวโน้มที่ดี

DOJILESTICK

ลักษณะ : ราคาเปิดและปิดของวันเท่ากัน โดยราคานั้นจะเป็นราคาสูงสุดหรือต่ำสุด หรือไม่ก็ได้ กล่าวคือเป็นแท่งเทียนที่มีตัว เทียนในลักษณะเป็นเส้นขีดขวาง

ความหมาย : บอกลักษณะเป็นกลาง โดยมีการต่อสู้ของแรงซื้อและขายที่เท่ากัน โดยเมื่อเกิดตอนหุ้นขาขึ้นบอกแนวโน้มหุ้นอาจจะลงและเมื่อเกิดตอนหุ้นขาลง บอกแนวโน้มหุ้นอาจจะขึ้น

GRAVESTONE DOJI

ลักษณะ : DOJI ที่มี DOJI LINE (จุดราคาเปิดและปิดที่เท่ากัน) อยู่ระดับต่ำสุดของวัน

ความหมาย : ถ้าเกิดที่ระดับสูงของหุ้นขาขึ้น จะเตือนว่าแนวโน้มหุ้นกำลังจะลง แต่ถ้าเกิดที่ระดับต่ำของหุ้นขาลงจะบอกว่าแนวโน้มหุ้นอาจจะขึ้น แต่ทั้งนี้ต้องมี CANDLESTICK ในทางบวกเกิดขึ้นตามมา

LONG-LEGGED DOJI

ลักษณะ : เป็น DOJI ที่มีไส้เทียนทางบนและทางล่างที่ยาวมาก และถ้าราคาเปิด-ปิด อยู่ตรงกลาง จะเรียกว่า RICKSHAW MAN

ความหมาย : บอกถึงแนวโน้มที่ดำเนินมาอาจเปลี่ยนแปลง คือ ถ้าเกิดตอนขาขึ้น หุ้นจะลง และถ้าเกิดตอนขาลงหุ้นจะขึ้น

HIGH WAVES

ลักษณะ : เป็นแท่งเทียน (CANDLESTICK) ที่มีไส้เทียนที่ยาวมาก โดยจะเป็นไส้เทียน ทางบนหรือทางล่างก็ได้

ความหมาย : ถ้าเกิดหลายแท่งเป็นกลุ่ม บอกว่าตลาดอาจเปลี่ยนแนวโน้มได้ กล่าวคือ ถ้าหุ้นขึ้นอยู่ที่จะลง หรือถ้าหุ้นลงอยู่ที่จะขึ้น

SHAVEN HEAD

ลักษณะ : แท่งเทียน CANDLESTICK ที่มีไส้เทียนทางล่าง (LOWER SHADOW) แต่ไม่มีไส้เทียนทางบน (UPPER SHADOW) โดยทั้งนี้แท่งเทียนจะเป็นสีขาวหรือดำก็ได้

ความหมาย : บอกแนวโน้มที่ดำเนินมาอาจจะเปลี่ยนแปลง

SHAVEN BOTTOM

ลักษณะ : แท่งเทียน (CANDLESTICK) ที่มีไส้เทียนทางบน (UPPER SHADOW) แต่ไม่มีไส้เทียนทางล่าง (LOWER SHADOW) โดยทั้งนี้แท่งจะเป็นสีขาว หรือดำก็ได้

ความหมาย : บอกแนวโน้มที่ดำเนินมาอาจจะเปลี่ยนแปลง

SPINNING TOP

ลักษณะ : เป็นแท่งเทียน (CANDLESTICK) ที่มี REAL BODY ขนาดเล็กและมีไส้เทียนทั้งล่างและบน

ความหมาย : บอกลักษณะเป็นกลาง ๆ คือ เป็นช่วงต่อสู้กันระหว่างแรงซื้อกับแรงขาย ที่มีกำลังแรงใกล้เคียงกัน บอกแนวโน้มว่าตลาดหุ้นอาจจะเหวี่ยงตัวขึ้น-ลงแคบ ๆ (SIDEWAYS)

WINDOW

ลักษณะ : เป็นช่องว่างระหว่างแท่งเทียน ซึ่งเกิดขึ้นมาจากการที่แท่งเทียนวันนี้กระโดยขึ้นหรือลงห่างจากแท่งเทียนเมื่อวาน

ความหมาย : ใช้เป็นแนวต้านหรือแนวรับ โดยช่วงว่างที่เกิดจากแท่งเทียนกระโดดขึ้น จะใช้เป็นแนวต้าน และช่องว่างที่เกิดจากแท่งเทียนกระโดดลง จะใช้เป็นแนวรับ

รูปแบบแท่งเทียนที่บอกถึงการเปลี่ยนแนวโน้มที่มีความหมายมาก
(MAJOR REVERSAL PATTERNS)

ABANDONED BABY (UPTREND)

กรณีหุ้นขาขึ้น : เกิดแท่งเทียนรูปกากบาท DOJI STAR กระโดดขึ้นห่างจากแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK ก่อนหน้าจนเป็นช่องว่าง WINDOW หรือ GAP และไส้เทียนไม่ติดกันและต่อมาเกิดแท่งเทียน BLACK CANDLESTICK กระโดดลงจนเป็น ช่องว่าง WINDOW หรือ GAP ห่างจากแท่งเทียนรูปกากบาท DOJI STAR และไส้เทียน ไม่ติดกันเช่นกัน

ความหมาย : บอกว่าแนวโน้มที่ขึ้นมาอาจจะเปลี่ยนเป็นลง

ABANDONED BABY (DOWNTREND)

กรณีหุ้นขาลง : เกิดแท่งเทียนรูปกากบาท DOJI STAR กระโดดลงห่างจากแท่งเทียนสีดำ BLACK CANDLESTICK ก่อนหน้าจนเป็นช่องว่าง WINDOW หรือ GAP ไส้เทียนไม่ติดกัน และต่อมาเกิดแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK กระโดดขึ้น จนเป็นช่องว่าง WINDOW หรือ GAP ห่างจาก DOJI STAR โดยไส้เทียนไม่ได้ติดกัน เช่นกัน

ความหมาย : บอกแนวโน้มที่ลงมาคงจะเปลี่ยนเป็นขึ้น

DARK-CLOUD COVER

ลักษณะ : แท่งเทียนสีดำ BLACK CANDLESTICK ที่เกิดในวันนี้เปิดที่ราคา สูงกว่าราคาปิดของแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK เมื่อวาน แต่ปิดลงมา มากกว่าครึ่งหนึ่ง ของตัวเทียน REAL BODY ของแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นที่ขึ้นมากำลัง จะเปลี่ยนเป็นลง

ENGULFING PATTERNS (BULLISH)

กรณีหุ้นขาลง : เกิดแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK ที่มีแท่งเทียน REAL BODY ขนาดใหญ่วันนี้ปิดทับแท่งเทียน REAL BODY ของแท่งเทียน BLACK CANDLESTICK ในวันก่อนหน้าทั้งหมด ทั้งนี้ไม่จำเป็นต้องปิดไส้เทียนด้วยเรียกรูป นี้ว่า BULLISH ENGULFING

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นกำลังจะเปลี่ยนเป็นขึ้น

ENGULFING PATTERNS (BEARISH)

กรณีขาขึ้น : เกิดแท่งเทียนสีดำ BLACK CANDLESTICK ที่มีแท่งเทียน REAL BODY ขนาดใหญ่ปิดทับแท่งเทียน REAL BODY ของ WHITE CANDLESTICK ในวันก่อนหน้าทั้งหมด ทั้งนี้ไม่จำเป็นต้องปิดไส้เทียนด้วย เรียกรูปนี้ว่า BEARISH ENGULFING

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นกำลังจะเปลี่ยนเป็นลง

STAR

ลักษณะ : เกิดแท่งเทียน (CANDLESTICK) ที่มีตัวเทียน (REALBODY) ขนาดเล็กกระโดดห่างจากแท่งเทียน (CANDLESTICK) ขนาดใหญ่ก่อนหน้าจนเป็นช่องว่าง

ความหมาย : ในตลาดหุ้นขาขึ้น บอกถึงแรงที่จะขึ้นต่อเริ่มน้อยลงในตลาดหุ้นขาลง บอกถึงแรงที่จะลงต่อเริ่มน้อยลง ทั้งนี้ถ้าแท่งเทียน (CANDLESTICK) ก่อนหน้ามีขนาดใหญ่และเป็นสีดำ อาจจะเรียกว่า RAIN DROP

DOJI STAR (UPTREND)

กรณีหุ้นขาขึ้น : เกิด DOJI LINE (ราคาเปิดกับปิดเท่ากัน) กระโดดขึ้นห่างจากแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK ก่อนหน้า จนเป็นช่องว่างโดยไส้เทียนของ DOJI จะห่างจากแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK หรือไม่ก็ได้

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นที่ขึ้นมาอาจจะเปลี่ยนเป็นลง และจะมีความน่าเชื่อถือมากขึ้นถ้ามีแท่งเทียน CANDLESTICK ตัวอื่นในทางลบเกิดขึ้นตามมา

DOJI STAR (DOWNTREND)

กรณีหุ้นขาลง : เกิด DOJI LINE (ราคาเปิดกับปิดเท่ากัน) กระโดดลงห่างจากแท่งเทียนสีดำ BLACK CANDLESTICK ก่อนหน้าจนเป็นช่องว่าง โดยไส้เทียนของ DOJI จะห่างจากแท่งเทียนสีดำ BLACK CANDLESTICK หรือ ไม่ก็ได้

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นที่ลงมาอาจจะเปลี่ยนเป็นขึ้น และจะมีความน่าเชื่อถือมากขึ้นถ้ามีแท่งเทียน CANDLESTICK ตัวอื่นในทางบวกเกิดขึ้นตามมา

EVENING STAR

ลักษณะ : มีแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK ที่ตามมาด้วยแท่งเทียน CANDLESTICK ที่มีตัวเทียน REAL BODY ขนาดเล็กโดยจะเป็นสีดำหรือขาวก็ได้กระโดดสูงขึ้นห่างไปจนเป็นช่องว่าง และมีแท่งเทียน BLACK CANDLESTICK เกิดขึ้นตามต่ำลงมาจนเป็นช่องว่างเหมือนกัน โดยราคาปิดของแท่งเทียน BLACK CANDLESTICK แท่งที่ 3 นี้ จะอยู่ภายในขอบเขตตัวเทียน REALBODY ของแท่งเทียนสีขาว WHITE CANDLESTICK วันแรก

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นที่ขึ้นมาจะเปลี่ยนเป็นลง

EVENING DOJI STAR

ลักษณะ : เหมือน EVENING STAR แตกต่างเพียงตัวตรงกลางเปลี่ยนจากแท่งเทียน CANDLESTICK ขนาดเล็กเป็น DOJI แทน

ความหมาย : มีความหมายเหมือน EVENING STAR แต่มีน้ำหนักมากกว่า คือเปลี่ยนแนวโน้มขึ้นเป็นลง

MORNING STAR

ลักษณะ : ตรงข้ามกับ EVENING STAR โดยที่เกิดตอนตลาดขาลง กล่าวคือประกอบด้วยแท่งเทียน 3 แท่ง แท่งแรกเป็นแท่งเทียนสีดำขนาดใหญ่ตามมาด้วย แท่งเทียนสีขาวเป็นช่องว่าง และตามมาด้วยแท่งเทียนสีขาวเป็นช่องว่างและมีราคาปิดอยู่ ภายในขอบเขตของตัวเทียนแท่งแรก

ความหมาย : บอกว่าตลาดหุ้นจะเปลี่ยนแนวโน้มเป็นขึ้น

MORNING DOJI STAR

ลักษณะ : รูปแบบเหมือน MORNING STAR แตกต่างเพียงตัวกลางเปลี่ยนจากแท่งเทียนขนาดเล็กเป็น DOJI แทน

ความหมาย : เหมือน MORNING STAR ที่บอกถึงแนวโน้มหุ้นจะขึ้น แต่มีน้ำหนักมากกว่า

SHOOTING STAR

ลักษณะ : เกิดในตลาดหุ้นขาขึ้น เป็นแท่งเทียน (CANDLESTICK) ที่มีตัวเทียน (REAL BODY) ขนาดเล็กที่ยอดต่ำสุดของวัน และมีไส้เทียนข้างบนยาวอย่างน้อย 2 เท่า ของตัวเทียน (REAL BODY) ทั้งนี้จะมีไส้เทียนทางล่างเล็กน้อยหรือไม่ก็ได้ แต่ถ้าไม่มีจะมีความหมายมากกว่า

ความหมาย : บอกแนวโน้มหุ้นที่ขึ้นมาจะเปลี่ยนเป็นลง

HAMMER

ลักษณะ : รูปร่างเหมือน HANGING MAN (หน้า 3-18) แตกต่างที่รูปแบบนี้เกิด ตอนขาลง (DOWNTREND) กล่าวคือเป็น CANDLESTICK ที่มีตัวเทียน REAL BODY) ขาวหรือดำก็ได้) ขนาดเล็กที่ยอดสูงของวันแล้วมีไส้เทียนทางล่างที่อย่างน้อยควรจะยาวเป็น 2 เท่าของตัวเทียน REAL BODY ทั้งนี้จะมีไส้เทียนทางบนหรือไม่ก็ได้ แต่ถ้าไม่มีจะมีความหมายมากกว่า

ความหมาย : บอกว่าแนวโน้มหุ้นที่ลงมาจะเปลี่ยนเป็นขึ้น

INVERTED HAMMER

ลักษณะ : รูปแบบเหมือน HAMMER แต่เกิดในตอนหุ้นขาลง กล่าวคือเป็นแท่งเทียน (CANDLESTICK) ที่มีตัวเทียน (REAL BODY) ขนาดเล็ก โดยจะเป็นสีอะไรก็ได้เกิดที่ระดับราคาต่ำสุดของวัน และมีไส้เทียนทางบนที่อย่างน้อยควรมีความยาวมากกว่าตัวเทียน (REAL BODY) 2 เท่า

ความหมาย : บอกว่าหุ้นจะเปลี่ยนแนวโน้มเป็นขึ้น ทั้งนี้จะมีน้ำหนักมากขึ้น ถ้ามีแท่งเทียน (CANDLESTICK) ตัวที่มีความหมายในทางบวกเกิดขึ้นตามมา เช่น มีราคาปิดหรือเปิดสูงกว่าตัวเทียน (REAL BODY) ของ INVERTED HAMMER

HANGING MAN

ลักษณะ : รูปแบบเหมือน HAMMER แต่เกิดที่ตอนขาขึ้น (UPTREND)

ความหมาย : บอกถึงแนวโน้มหุ้นที่ขึ้นมาจะเปลี่ยนเป็นลง

PIERCING PATTERN

ลักษณะ : เกิดในตลาดหุ้นตอนลง ราคาปิดของแท่งเทียนสีขาว (WHITE CANDLESTICK) ที่ตามหลังแท่งเทียนสีดำ (BLACK CANDLESTICK) อยู่สูงกว่าครึ่งหนึ่งของตัวเทียนสีดำ (REAL BODY)

ความหมาย : บอกถึงแนวโน้มหุ้นที่ลงจะเปลี่ยนแปลงเป็นขึ้น

รูปแบบแท่งเทียนที่บอกถึงการเปลี่ยนแนวโน้มที่มีความหมายรองลงมา
(MINOR REVERSAL PATTERNS)

BELT-HOLD LINE (BULLISH)

กรณีหุ้นขาลง : แท่งเทียนสีขาว (WHITE) มีราคาเปิดที่ระดับราคาต่ำสุดของวัน และหลังจากนั้นราคาได้เพิ่มขึ้นตลอดบางครั้งก็เรียกว่า WHITE OPENING SHAVEN BOTTOM ถ้าเกิดที่ระดับราคาอยู่ต่ำ ๆ จะมีความหมายมากกว่า

ความหมาย : แนวโน้มจะเปลี่ยนจาก ลง เป็น ขึ้น

BELT-HOLD LINE (BEARISH)

กรณีหุ้นขาขึ้น : แท่งเทียนสีดำ (BLACK) มีราคาเปิดที่ระดับราคาสูงสุดของวัน และหลังจากนั้นราราได้ลดลงตลอดบางครั้งก็เรียกว่า BLACK OPENING SHAVEN HEAD ถ้าเกิดที่ระดับราคาอยู่สูง ๆ จะมีความหมายมากว่า

ความหมาย : แนวโน้มที่ขึ้นจะเปลี่ยนแปลง

COUNTERATTACK LINES (BEARISH)